ZAKBOEK STRAFRECHT

VOOR DE HULPOFFICIER 2020

Concept nieuwe paragraaf 23.19

Politievoorschrift in buitengewone omstandigheden (art. 443 Sr)

Versie 23-04-20

23.19   Politievoorschrift in buitengewone omstandigheden (art. 443 Sr)

Hij die een algemeen voorschrift van politie, krachtens de Gemeentewet in buitengewone omstandigheden door de burgemeester, de voorzitter van de veiligheidsregio of de commissaris van de Koning in de provincie uitgevaardigd en afgekondigd, overtreedt, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie.

 

Algemeen

-      Art. 443 Sr dient als strafsanctie voor de algemene voorschriften (noodveror­dening) die de burgemeester of de voorzitter van de veiligheidsregio krach­tens art. 176 Gemeentewet kan uitvaardigen en afkondigen ter handhaving van de openbare orde of ter beperking van gevaar (de commissaris van de Koning heeft die bevoegdheid niet meer[1]).

-      Ee actueel voorbeeld van een noodverordening zijn voorschriften ter voorko­ming van verdere verspreiding van Corona/COVID-19.[2]

 

Art. 176 Gemeentewet

1.   Wanneer een omstandigheid als bedoeld in art. 175, eerste lid, zich voordoet (MH: 'in geval van oproerige beweging, van andere ernstige wanordelijkheden of van rampen, dan wel van ernstige vrees voor het ontstaan daarvan'), kan de burgemeester algemeen verbindende voorschriften geven die ter handhaving van de openbare orde of ter beperking van gevaar nodig zijn. Daarbij kan van andere dan bij de Grondwet gestelde voorschriften worden afgeweken. Hij maakt deze voorschriften bekend op een door hem te bepalen wijze.

2. t/m 7. (...).

 

Veiligheidsregio's

-      Het Nederlandse grondgebied is verdeeld in regio's (art. 8 en 9 Wet veilig­heidsregio's).

-      Het algemeen bestuur van de veiligheidsregio bestaat uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten (art. 11 Wet veiligheidsregio's).

-      De voorzitter van het bestuur wordt benoemd uit de burgemeesters van de gemeenten in de regio (art. 11 Wet veiligheidsregio's).

-      In geval van een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis, of van ernstige vrees voor het ontstaan daarvan, is de voorzitter van de veiligheidsregio ten behoeve van de rampenbestrijding en crisisbeheersing in de betrokken gemeenten bij uitsluiting bevoegd toepassing te geven aan onder meer de artikelen 172 t/m 177 van de Gemeentewet, met uitzondering van art. 176, derde t/m zesde lid (art. 39 Wet veiligheidsregio's).

Algemeen voorschrift van politie

Noodverordening ex art. 176 Gemeentewet (bijv. voorschriften ter voorkoming van verdere verspreiding van het coronavirus/COVID-19).

 

Overtreding noodverordening (art. 184 en/of 443 Sr)

Alleen als een noodverordening uitdrukkelijk inhoudt dat de betrokken ambtenaar bevoegd is tot het doen van een bevel of vordering kan het niet naleven van dat bevel/die vordering strafbaar zijn op basis van 184 Sr[3] (zie voor een omvangrijke bespreking 7.8). Als een noodverordening bijv. bepaalt dat aanwijzingen en bevelen ter uitvoering van de verordening gegeven door bijv. politiefunctionarissen en gemeentelijke opsporingsambtenaren nagekomen dienen te worden, zonder dat die ambtenaren daarbij in die noodverordening een bijbehorende bevelsbevoegdheid hebben, dan is vervolging voor art. 184 Sr dus niet mogelijk. In dit soort gevallen dient gekozen te worden voor art. 443 Sr. Voor een eventuele bestraffing maakt het allemaal niet zoveel uit, de strafbedreigingen voor art. 184 Sr en 443 Sr zijn immers gelijk (behalve dat art. 443 Sr spreekt over hechtenis en art. 184 Sr over gevangenisstraf): 3 maanden of een geldboete van de tweede categorie. Overleg over een op te maken pv in dit soort zaken met het OM.

 

-----------------------------------------------



[1].     T&C Sr, aant. 5a.

[2].     Zoek op internet op 'Noodverordening COVID-19 Veiligheidsregio' en vindt vele voorbeelden.

[3].     HR 04-09-12, ECLI:NL:HR:2012:BX3809.