ZAKBOEK

STRAFVORDERING

VOOR DE HULPOFFICIER

2025

Mr. M.G.M. Hoekendijk

 

Voorwoord

Voor hulpofficieren en specialisten in de opsporing. Het zakboek (35e editie) bevat een actuele, handzame, overzichtelijke, betrouwbare en praktijkgerichte bespreking van onder meer:

-     de verdachte (verdenking, verhoor, tolk, vertaling, rechtsbijstand, consultatiebijstand, verhoorbijstand, proceshouding, jeugdige verdachten, medische verzorging, enz.);

-     bevoegdheden uit het Wetboek van Strafvordering (inclusief bijzondere opsporingsbevoegdheden);

-     bevoegdheden uit bijzondere wetten:

o  Algemene wet bestuursrecht;

o  Wegenverkeerswet 1994;

o  Wet wapens en munitie;

o  Opiumwet;

o  Wet op de economische delicten;

o  Algemene wet inzake rijksbelastingen (kort);

o  Algemene douanewet (kort);

o  Penitentiaire beginselenwet / Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen.

o  Wet op de lijkbezorging;

o  Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg;

o  Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten;

o  Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften;

o  Wet dieren;

-     onderdelen uit het Privaatrecht.

Zie voor een compleet overzicht van de inhoud van dit zakboek de inhoudsopgave.

 

Tabellen en stappenschema's. De dwangmiddelen zijn waar mogelijk in tabellen samengevat. Tevens zijn twee stappenschema’s toegevoegd: ibn (6.45) en doorzoeken ter ibn (6.46).

 

Praktijkgericht. Door bespreking van wet- en regelgeving, jurisprudentie, Kamerstukken en literatuur worden dagelijks voorkomende praktijkvragen beantwoord. Alle antwoorden op de vele vakvragen die ik de afgelopen decennia heb gekregen zijn voor zover van belang verwerkt in dit zakboek. En dat geldt ook voor de ervaringen die ik als (hoofd)agent, (hoofd)inspecteur en (hulp)officier van justitie heb opgedaan. Voor lezers die meer diepgang in de behandelde stof zoeken, wordt in ruim 2300 voetnoten verwezen naar wet- en regelgeving, jurisprudentie, Kamerstukken en literatuur.

 

Ook voor specialisten in de opsporing. Door de diepgang van de bespreking en voornoemde verwijzingen is dit zakboek ook zeer geschikt voor specialisten in de opsporing.

 

Actualiteitenoverzicht en register. Wet- en regelgeving, literatuur en jurisprudentie is bijgewerkt tot 14 januari 2025. Zie voor verwerkte actualiteiten het hierna volgende actualiteitenoverzicht. Het overzicht wordt maandelijks geactualiseerd voor de abonnees op Inview.nl van WoltersKluwer (zie hier­na). Het zakboek is voorzien van een omvangrijk register.

 

Kwaliteit, tijdwinst en voorkoming vertraging. Gebruik van het zakboek kan vertraging voorkomen bij de afhandeling van strafzaken, doordat er minder werk opnieuw of alsnog gedaan moet worden of voor niets is gedaan. Actuele kennis over strafvordering voorkomt ook vrijspraken of niet-ontvankelijkheden.

Speciaal zakboek voor overige opsporingsambtenaren. Voor de overige opsporingsambtenaren is er het zakboek Strafvordering en Strafrecht: een afge­slankte versie van de zakboeken Strafvordering voor de Hulpofficier én Straf­recht voor de Hulpoffi­cier in één zakboek.

 

Overige zakboeken. Zie voor de overige zakboeken pagina 3 van het kaft van dit zakboek of zakboekenpolitie.com (met complete inhoudsopgave).

 

Zakboeken online, maandelijks geactualiseerd. Alle zakboeken zijn online te raadplegen op Inview.nl en voorzien van vele zoekfuncties en links naar bijv. wet- en regelgeving, jurisprudentie, Kamerstukken en paragrafen uit de overige zakboeken waarnaar verwezen wordt. Bovendien worden de online uitgaven elke maand geactualiseerd (behalve het zakboek Pv en Bewijsrecht), zodat altijd over recente informatie beschikt kan worden. Politie en justitie hebben een abonnement, de zakboeken zijn daardoor voor iedere politie- en justitieambtenaar te raadplegen.

 

Met dank voor de gegeven verbetertips aan Kees van den Pol, inspecteur van politie en financieel rechercheur, Eenheid Zeeland-West-Brabant.

Bijzondere dank ben ik verschuldigd aan Rob van Dartel, Advocaat-Generaal (voorheen werkzaam bij de politie en als officier van justitie). Van Dartel heeft mij de afgelopen 17 jaren van veel verbeterpunten voorzien, is een kritisch en behulpzaam sparringpartner en heeft vele teksten diepgaand gescreend. Van Dartel is auteur van het zak­boek Pv en Bewijsrecht en beoogd opvolger voor de overige zakboeken.

 

Verschijningsfrequentie zakboeken. Alle zakboeken verschijnen jaarlijks eind februari, het zakboek Proces-verbaal en Bewijsrecht tweejaarlijks (oneven jaren).

 

Verbetertips voor de zakboeken kunt U mailen naar zakboekenpolitie@gmail.com. Tips die verwerkt worden in de zakboeken worden tot nader order beloond met een gratis zakboek naar keuze (incl. verzending).

 

23 januari 2025

Mike Hoekendijk

 

Overzicht verwerkte actualiteiten

Hierna worden kort de belangrijkste actualiteiten vermeld zoals verwerkt in deze nieuwe editie van het zakboek. Daarbij wordt verwezen naar de paragraaf waarin de actualiteit besproken wordt.

 

Wet- en regelgeving

3.34  Wet en Besluit gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden. Stb. 2024, 198, Stb. 2024, 254 en Stb. 2024, 380. Inwerkingtreding (met uitzondering van enkele voor dit zakboek niet van belang zijnde onderdelen) 01-03-25 en 01-07-25 (Stb. 2024, 380).

4.7    Wetsvoorstel versterking strafrechtelijke aanpak ondermijnende criminaliteit II. Art. 189a Sr (strafbaarstelling verborgen ruimte in vervoermiddel en opname als vh-misdrijf in art. 67 Sv). Kamerstukken 36463.

11.10        Wetsvoorstel tot wijziging van de WVW 1994

-      i.v.m. de modernisering van het erkenningenstelsel, het verbeteren van de handhaafbaarheid en enkele andere wijzigingen van technische aard (Stb. 2023, 195);

-      i.v.m. het laten vervallen van de mogelijkheid tot het aanwijzen van bijzondere bromfietsen in hoofdstuk IIA van de WVW 1994, het mogelijk maken van implementatie van het kader voor lichte elektrische voertuigen en enige andere wijzigingen (Stb. 2023, 377).

11.10        Wetsvoorstel digitale melding vermissing rijbewijs (Stb. 2021, 262).

 

Jurisprudentie

2.6    Kosteloze rechtsbijstand. De verdachte die is aangehouden voor een strafbaar feit waarvoor vh is toegelaten, moet onder meer worden medegedeeld dat de bijstand van een raadsman kosteloos is. HR 19-03-24, ECLI:NL:HR:2024:412.

2.6    Rechtsbijstand

-      Kwetsbare verdachte. Een verdachte die gelet op bijv. diens stoornis/beperking, leeftijd, mentale of fysieke gesteldheid, redelijkerwijs niet in staat is te oordelen over de mogelijke gevolgen van het doen van afstand van het recht op rechtsbijstand. HR 09-04-24, ECLI:NL:HR:2024:556.

-      Niet-aangehouden kwetsbare verdachte. Sv bevat geen specifieke bepalingen gericht op het (eerste) politieverhoor van een niet-aangehouden kwetsbare verdachte. Voor beantwoording van de vraag of zo’n verdachte vrijwillig afstand heeft gedaan van het recht op rechtsbijstand kan van belang zijn of verdachte voorafgaand aan het verhoor bijstand heeft gehad van een raadsman of door een raadsman is voorgelicht over de gevolgen van het doen van afstand. Als dat niet gebeurd is, moet vastgesteld worden of verdachte redelijkerwijs in staat is geweest te oordelen over de mogelijke gevolgen van zijn afstandsverklaring. Als verdachte (gelet op zijn beperkingen) niet in staat was zijn wil te bepalen, is er in beginsel sprake van een vormverzuim en volgt als regel bewijsuitsluiting van de verkregen verklaring(en) tenzij die uitsluiting niet nodig is ter verzekering van het recht van verdachte op een eerlijk proces. HR 09-04-24, ECLI:NL:HR:2024:556 (met noot Jörg in NJ 2024/200).

2.8 Verhoor verdachte

-      Verdenking verlaten plaats ongeval. De opsporingsambtenaren vroegen aan verdachte in zijn woning ‘wat hij vanochtend had gedaan’ en (na zijn antwoord dat hij zijn dochter naar school had gebracht) ‘of er ook niet iets was wat zij moesten weten’. Omdat de verdachte voldeed aan het signalement van de bij het ongeval betrokken bestuurder en de opsporingsambtenaren bij hem waren gekomen door de tip dat hij de eigenaar was van de in zijn straat geparkeerde auto (met mogelijke schade aan de voorzijde) die wat betreft merk, type, kleur en het door getuigen waargenomen deel van het kenteken overeenkwam met de bij het ongeval betrokken auto, konden de aan de verdachte gestelde vragen niet anders worden opgevat dan als vragen over zijn betrokkenheid bij een strafbaar feit (verlaten plaats ongeval) ten aanzien waarvan hij als verdachte was aangemerkt. HR 03-12-24, ECLI:NL:HR:2024:1781.

-      Verdenking diefstal/verduistering crossmotor. De opsporingsambtenaar had al voordat hij de verdachte aansprak, hem herkend op camerabeelden waarop de dader van de diefstal of verduistering van een crossmotor te zien zou zijn. De opsporingsambtenaar heeft vervolgens de verdachte geconfronteerd met die herkenning, hem gezegd dat hij de verdachte had zien rijden op een crossmotor die van diefstal afkomstig was en dat het de opsporingsambtenaar verbaasde dat de verdachte ‘betrokkenheid heeft bij dit soort praktijken’. Daarmee wilde de opsporingsambtenaar kennelijk een reactie van de verdachte met betrekking tot zijn betrokkenheid bij een strafbaar feit (diefstal of verduistering van die crossmotor) verkrijgen. HR 03-12-24, ECLI:NL:HR:2024:1769.

2.13  Afnemers van drugs in onderzoek naar handel in cocaïne door verdachte hadden moeten worden gehoord als verdachte en niet als getuige, nu er jegens hen een redelijk vermoeden van schuld was aan overtreding van de Opiumwet. Hof Amsterdam 27-10-23, ECLI:NL:GHAMS:2023:2553.

3.18  Functioneel verschoningsrecht. Uitleg functioneel verschoningsrecht. Onder bijzondere omstandigheden kan ook een verschoningsrecht toekomen aan een persoon die weliswaar niet behoort tot functioneel verschoningsgerechtigden maar wel een maatschappelijke taak of functie verricht waarbij een geheimhoudingsplicht geldt, in het betreffende geval de deken van de Orde van Advocaten. HR 17-12-24, ECLI:NL:HR:2024:1876.

3.57  Demonstratierecht / art. 10 en 11 EVRM / art. 94 Grondwet

-      Optreden autoriteiten i.v.m. met strafbaar feit begaan tijdens demonstratie. HR 12-11-24, ECLI:NL:HR:2024:1623.

-      Handelen in strijd met voorschrift/beperking als bedoeld in art. 5.1 Wet openbare manifestaties (WOM) door te demonstreren op de Dam terwijl demonstratie was verwezen naar het Museumplein. HR 12-11-24, ECLI:NL:HR:2024:1622.

3.58    Journalistieke vrijheid van meningsuiting. Achterlaten nepbom (koffer met inhoud) in eetzaal legercomplex door journalist. Bij een beroep op de journalistieke vrijheid van meningsuiting moet voor de toelaatbaarheid van vervolging en strafbaarheid beoordeeld worden of de journalist te goeder trouw en op grond van een accurate feitelijke basis heeft gehandeld en betrouwbare en precieze informatie heeft gegeven in overeenstemming met de journalistieke ethiek. Daarnaast moet de ernst van de inbreuk op de rechtsorde door het strafbare feit (gelet op het belang van het geschonden voorschrift) worden afgewogen tegen het maatschappelijk belang van de door het feit voorbereide openbaarmaking, het daadwerkelijke nadeel dat door het bewezenverklaarde feit is ontstaan en de mate waarin de openbaarmaking daadwerkelijk op andere wijze had kunnen worden voorbereid. HR 26-11-24, ECLI:NL:HR:2024:1727.

3.59    Inwerkingtreding nieuw Sv. De voorgenomen datum van inwerkingtre­ding is 01-04-29. Om deze streefdatum te kunnen halen is het noodzakelijk dat de tekst van het nieuwe wetboek medio 2026 vaststaat. Minimaal een jaar van tevoren wordt een definitieve datum van inwerkingtreding vastgesteld die daarna niet meer mag wijzigen. Dat is van belang om te voorkomen dat de kennis die de tienduizenden medewerkers van strafrechtketenorganisaties door bijscholing over het nieuwe wetboek opdoen, verouderd raakt door verdere verschuiving. Kamerstukken 36327, nr. A (brief Minister 20-03-24 aan voorzitter Eerste Kamer). Voorlopig zal er daarom aan dat nieuwe Sv in dit zakboek geen aandacht besteed worden.

5.13 Identiteitsvaststelling verdachten, veroordeelden en getuigen. Wederspannigheid (art. 180 Sr) bij afnemen vingerafdrukken. Hof Amsterdam 13-12-24, ECLI:NL:GHAMS:2024:3431.

5.6    DNA-onderzoek: sterke arm (art. 151b lid 3 Sv). De mogelijkheid celmateriaal met behulp van de sterke arm af te nemen, is alleen in art. 151b lid 3 Sv, tweede volzin opgenomen en dus beperkt tot de situatie dat bloed of haarwortels worden afgenomen (en dus geen wangslijm met behulp van de sterke arm). Bewijsuitsluiting. Rb Noord-Holland 07-06-24, ECLI:NL:RBNHO:2024:5669.

6.20  Ontneming bij witwassen (art. 36e Sr). Omvangrijke overwegingen HR over (on)mogelijkheden. HR 10-12-24, ECLI:NL:HR:2024:1821.

6.35  Beslag/doorzoeken en verschoningsrecht (art. 98 en 125i Sv): reikwijdte art. 98 Sv / vordering OvJ aan RC tot toepassing art. 98 Sv

-      Ook als de ibn al heeft plaatsgevonden, kan er aanleiding bestaan om de procedure van art. 98 Sv te volgen (regels m.b.t. beslag en doorzoeken bij functioneel verschoningsgerechtigden).

-      De procedure van art. 98 Sv is ook van toepassing in het geval van art. 125i Sv (doorzoeking ter vastlegging gegevens).

-      De OvJ kan op basis van art. 181 Sv een vordering doen aan de RC dat deze toepassing zal geven aan de voorschriften van art. 98 Sv. De OvJ is daartoe verplicht als met het oog op het waarborgen van de met het verschoningsrecht beoogde belangen het volgen van de procedure van art. 98 Sv noodzakelijk is, met name als filtering van stukken of gegevens niet mogelijk is zonder dat inhoudelijk kennis wordt genomen van stukken of gegevens waarvan het redelijk vermoeden bestaat dat zij onder het verschoningsrecht vallen.

HR 12-03-24, ECLI:NL:HR:2024:377.

6.42    Onderzoek van inbeslaggenomen mobiele telefoons, elektronische gegevensdragers en geautomatiseerde werken. Wanneer toegang tot persoonsgegevens het risico van een (zeer) ernstige inmenging in de grondrechten van betrokkene met zich meebrengt, moet deze toegang afhankelijk worden gesteld van een voorafgaande toetsing door een rechter of een onafhankelijk bestuursorgaan. Deze onafhankelijke toetsing dient plaats te vinden voorafgaand aan elke poging tot het verkrijgen van toegang tot de betrokken gegevens, behalve in naar behoren gemotiveerde spoedeisende gevallen, waarin die toetsing op korte termijn dient plaats te vinden. Europese Hof 04-10-2024, ECLI:EU:C:2024:830 (Bezirks-hauptmannschaft Landeck). Volgens de PG  blijft de opsporingsambtenaar bevoegd tot het verrichten van een slechts beperkt onderzoek in mobiele telefoons, elektronische gegevensdragers en geautomati­seerde werken. ‘Als naar redelijke verwachting is te voorzien dat het onderzoek een meer dan beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer meebrengt dan is onderzoek door de RC vereist. Daarbij kan worden aangetekend dat de RC zulk onderzoek ook kan opdragen aan een alsdan onder verantwoordelijkheid van de RC opererende opsporingsambtenaar. Van dat onderzoek dient in lijn met art. 126bb Sv de betrokkene op enig moment achteraf op de hoogte te worden gesteld’. Conclusie PG over de uitspraak van het Europese Hof van Justitie, ECLI:NL:PHR:2024:1230 en 1236.

9.9      Inzet criminele burgerinfiltrant. Zéér omvangrijke toetsing; veel vormverzuimen zonder rechtsgevolgen, behalve v.w.b. schending verbod uitlokking: bewijsuitsluiting. Hof Arnhem-Leeuwarden 12-07-24, ECLI:NL:GHARL:2024:4632.

9.11 Undercover stelselmatig inwinnen informatie. Door politie ensceneren van dreiging voor veiligheid verdachte, zijn zus en zijn partner. Hof heeft nagelaten de juistheid van de door de verdediging aangevoerde aspecten die een schending van de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit zouden kunnen opleveren te beoordelen. HR 23-04-24, ECLI:NL:HR:2024:646 (met noot Reijntjes en Smeehuijzen in NJ 2024/356).

9.14  Imsi-catcher. Niet vereist is dat degene ten aanzien van wie een IMSI-catcher wordt ingezet ook zelf verdachte is. Hof Den Haag 23-09-24, ECLI:NL:GHDHA:2024:1757.

9.21                Filtering/vernietiging gegevens bij functioneel verschoningsrecht

Verschoningsrecht van functioneel verschoningsgerechtigden bij een vordering door het OM van gegevens van een aanbieder van een communicatie­dienst (art. 126ng/ug Sv). Uitgangspunten voor de te volgen procedure bij het vermoeden van het mogelijk bezitten of mogelijk verkrijgen van mededelingen gedaan door of aan een verschoningsgerechtigde vallende onder het verschoningsrecht of onduidelijkheid daarover.

HR 12-03-24, ECLI:NL:HR:2024:375.

11.2  Onrechtmatige vergezelling toezichthouder door politie

-      Omdat er geen bijzondere beschermingsbehoefte voor de toezichthouder was, was er aldus ook geen geldige reden dat er tegelijkertijd ook een politiefunctionaris mee naar binnen ging. ‘Art. 5:15, derde lid, Awb biedt de mogelijkheid dat de toezichthouder zich door iemand laat vergezellen. Art. 5:13 Awb bepaalt echter dat een toezichthouder slechts van zijn bevoegdheden gebruik maakt voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is. (...). Nu niet is geverbaliseerd of anderszins is gebleken dat op het moment van binnentreden door de gemeentelijk toezichthouder de assistentie van de politie - bijv. uit het oogpunt van personele veiligheid van die toezichthouder en/of andere gemeentemedewerkers - gewenst was, moet het ervoor worden gehouden dat de politiefunctionaris op dat moment zonder gegronde reden mee naar binnen is gegaan’. Hof Arnhem-Leeuwarden 29-12-23, ECLI:NL:GHARL:2023:11009.

-      Bij de aanpak van onder­mijnende drugscriminaliteit kan er snel sprake zijn van een beschermings­behoefte voor de toezichthouder. Het dossier bevatte op dit punt echter geen onderbouwing terwijl dit wel gewenst was. Hof Arnhem-Leeuwarden 02-04-24, ECLI:NL:GHARL:2024:2216.

11.7    Bevel bloedonderzoek (art. 163 lid 6 WVW 1994). Door de verdediging was aangevoerd dat de verdachte niet was bevolen, maar slechts gevorderd aan het bloedonderzoek mee te werken en dat verdachte daarom niet verplicht was mee te werken aan het bloedonderzoek. De rechter was echter van mening dat de mededeling van de hulpOvJ gelet op de context waarin die was gedaan, kon worden aangemerkt als een bevel in de zin van art. 163, eerste lid, WVW 1994. Dat het woord ‘bevel’ niet letterlijk was gebezigd deed hieraan niet af, nu het voor de verdachte duidelijk moet zijn geweest dat hij verplicht was mee te werken aan het bloedonderzoek. Hof Amsterdam 04-10-23, ECLI:NL:GHAMS:2023:3617.

11.16  Terugkomen op weigering bloedproef (art. 163 lid 6 WVW 1994). De verdachte heeft geen recht om alsnog een bloedproef te mogen ondergaan als hij terugkomt op eerdere weigering. HR 06-02-24, ECLI:NL:HR:2024:175.

11.16  Voltooid bloedonderzoek (art. 163 lid 6 WVW). Van verleende medewerking aan een bloedonderzoek is pas sprake wanneer de verdachte zijn volledige medewerking verleent aan bloedafname tot het moment dat het betreffende onderzoek kan worden voltooid. Hof Amsterdam 30-07-24, ECLI:NL:GHAMS:2024:2156.

11.32 Wahv: fotograferen bestuurder (mobiel elektronisch apparaat vasthouden). Art. 3 Politiewet 2012 en art. 159 WVW 1994 geven een toereikende wettelijke grondslag voor het met behulp van een camerasysteem vastleggen op foto’s van de bestuurder (niet van een eventuele bijrijder), het voertuig en het kenteken van het voertuig. Het gebruik en de verwerking van de verkregen gegevens is gebaseerd op de algemene controletaak van de politie en is noodzakelijk ter opsporing van bestuurders die tijdens het rijden een mobiel elektronisch apparaat vasthou­den. Dat de sanctie aan de kentekenhouder wordt opgelegd en de kentekenhouder daardoor op de hoogte raakt van wie van zijn voertuig gebruik maakt en dat met zijn voertuig een overtreding is begaan, maakt dit niet anders. Hof Arnhem-Leeuwarden 25-01-24, ECLI:NL:GHARL:2024:655.

 

Herschreven paragraaf

9.21  De paragrafen 9.21 (voeging bij processtukken) en 9.22 (bijzondere opsporingsbevoegdheden en verschoningsrecht) zijn in een nieuwe paragaaf 9.21 samengevoegd (voeging bij processtukken / verschoningsrecht / art. 126aa Sv).

 

Nieuwe paragraaf

3.58  Journalistiek onderzoek en vrijheid van meningsuiting journalist.

 

Inhoudsopgave

 

1         De hulpOvJ 19

1.1      Aanwijzing hulpOvJ’s         19

1.2      Niet (meer) gecertificeerd hulpOvJ          19

1.3      Functie en taken hulpOvJ  20

1.4      Territoriale bevoegdheid van de hulpOvJ          22

1.5      Bevoegdheden/verplichtingen hulpOvJ  22

1.6      Praktische tips voor hulpOvJ        24

1.7      Praktische tips voor contacten met OvJ 25

1.8      Zakboek Sr hulpOvJ en zakboek SvSr opsporingsambtenaar          25

1.9      Zakboeken online, maandelijks geactualiseerd met actualiteitenoverzicht 26

 

2         De verdachte          27

2.1      De verdachte            27

2.2      Anonieme info gebruiken voor opsporing (MMA, TCI, AIVD, enz.)   27

2.3      Overige jurisprudentie verdachte / verdenking  34

2.4      Collectieve verdenking       43

2.5      Het Wetboek van Strafrecht (Sr)  43

2.6      Rechtsbijstand verdachte  44

2.7      Recht op vrij verkeer/beperking   55

2.8      Verhoor verdachte   57

2.9      Verklaringen tijdens onrechtmatige vrijheidsberoving  67

2.10    Tolk en vertaling (verdachte/getuige/aangever)            67

2.11    Proceshouding verdachte (zwijgen/liegen/enz.)           70

2.12    Hypnose/leugendetector/narcoanalyse/paragnost/enz.          75

2.13    Verhoor als verdachte of getuige / gebruik verklaring verdachte      75

2.14    Processtukken en recht op inzage          76

2.15    Jeugdige verdachten          77

2.16    Sociale bewaring / spoedmachtiging minderjarige       80

2.17    HALT  81

2.18    Onschuldbeginsel / zelfincriminatie / plichten verdachte         81

2.19    Medische verzorging verdachte   83

2.20    Vroeghulp door reclasseringswerker       84

2.21    Het slachtoffer          84

 

3         Dwangmiddelen algemeen         85

3.1      Inleiding dwangmiddelen   85

3.2      Opsporen / vervolgen / stuiten verjaring 88

3.3      Dwangmiddelen en toestemming 88

3.4      Dwangmiddelen en fundamentele rechten (verdragen/grondwet)    90

3.5      Beginselen van behoorlijk strafprocesrecht       91

3.6      Subsidiariteit en proportionaliteit  92

3.7      Onrechtmatig optreden opsporingsambtenaar / onrechtmatig bewijs          92

3.8      De Nationale ombudsman (N.o.) 93

3.9      Vormverzuimen / onrechtmatig bewijs (art. 359a Sv / 6 EVRM)       93

3.10    Alleen vaststelling vormverzuim   101

3.11    Strafvermindering    101

3.12    Bewijsuitsluiting       102

3.13    Niet-ontvankelijkverklaring OM     104

3.14    Onrechtmatig in buitenland verkregen bewijs / toetsing door rechter           106

3.15    Onrechtmatige handeling door niet-opsporingsambtenaar     106

3.16    Afschermen gehanteerde opsporingsmethoden           107

3.17    Het pv 108

3.18    Verschoningsgerechtigden           110

3.19    Verschoningsrecht na verhoor bedreigde/afgeschermde getuige     117

3.20    Geheimhoudingsplicht en getuigplicht    117

3.21    Gebruik getuigenverklaring na niet wijzen op verschoningsrecht     117

3.22    Ordehandhaving tijdens ambtsverrichtingen (art. 124 Sv)      118

3.23    Herhaalde toepassing dwangmiddelen / hervatting vervolging         121

3.24    Ambtsinstructie politie, KMar en andere opsporingsambtenaren      123

3.25    Geweldsaanwending opsporingsambtenaar; klacht niet vervolging 124

3.26    Geweld/dwang bij toepassing dwangmiddelen 142

3.27    Confrontatie/identificatie/herkenning       143

3.28    Diplomatieke/staatsrechtelijke onschendbaarheid/immuniteit           152

3.29    Legitimatieplicht ambtenaar          152

3.30    Schadevergoeding voor politieoptreden 153

3.31    Wet op de identificatieplicht (Wid)           155

3.32    Ernstige bezwaren (art. 56 en 67 lid 3 Sv en 9 Opiumwet)    162

3.33    Internationale rechtshulp   162

3.34    Gegevensverstr. uit persoonsregistraties (AVG/Wpg/Wjsg/enz.)      163

3.35    Optreden op basis van art. 3 Politiewet 2012    172

3.36    Toegang/onderzoeken/doorzoeken voertuig     178

3.37    Klachten over politieoptreden       185

3.38    Sorteer/geuridentificatieproef       185

3.39    Territoriale bevoegdheid van de opsporingsambtenaar          186

3.40    Voorlichting en opsporingsberichtgeving           186

3.41    CI en TCI      189

3.42    Inlichtingen-, veiligheids- en opsporingsdiensten         189

3.43    Afzien opsporing vanwege beperkte capaciteit / art. 12 Sv    190

3.44    Toezegging door opsporingsambtenaar 190

3.45    Schade/letsel/dood door niet (tijdig) ingrijpen politie    191

3.46    Filmen/fotograferen burgers, verdachte, opsporingsambtenaar       192

3.47    Termijnen      193

3.48    Spraak/stemherkenning/sprekeridentificatie      196

3.49    Gebruik foto verdachte uit paspoort/rijbewijsadministratie     196

3.50    Videoconferentie (televoorgeleiding/telehoren) 197

3.51    Opsporingsbevoegdheid KMar     197

3.52    Aanwijzingen/richtlijnen/instructies v/h College van PG’s       198

3.53    Algemene verbeterpunten/kennelijke misstanden        199

3.54    Ontruimen bij huisvredebreuk / kraken   199

3.55    Opsporingsambtenaar in vrije tijd 202

3.56    Schadevergoeding benadeelde/erfgenamen/enz.        203

3.57    Demonstratierecht / art. 10 en 11 EVRM / art. 94 Grondwet  204

3.58    Journalistieke vrijheid van meningsuiting           205

3.59    Inwerkingtreding nieuw Sv 206

 

4         Dwangmiddelen persoonlijke vrijheid            207

4.1      Recht op vrijheid, art. 3 Politiewet 2012, rechtvaardigingsgrond, Aanwijzing         207

4.2      Staande houden      207

4.3      Aanhouden algemeen        209

4.4      Ontdekking heterdaad / buiten heterdaad          214

4.5      Aanhouding heterdaad       215

4.6      Aanhouding buiten heterdaad      216

4.7      Misdrijven waarvoor vh is toegelaten      219

4.8      Betreden plaatsen ter aanhouding / toegang en doorgang    222

4.9      Doorzoeken plaatsen ter aanhouding     222

4.10    Tabellen aanhouding          225

4.11    Voorgeleiding           225

4.12    Afzien van voorgeleiding    229

4.13    Ophouden voor onderzoek           229

4.14    Ophouden ter identificatie 233

4.15    Ivs: wettekst, algemeen, plaats, voor ander feit dan aangehouden  234

4.16    Voorwaarden voor ivs (vh-feit en onderzoeksbelang)  236

4.17    Onderzoeksbelang voor ivs          236

4.18    Ivs: bevoegdheid, start, duur, kort geding, verlenging, schema        239

4.19    Bevel ivs        241

4.20    Ivs: verhoor verdachte, opmaken pv, bijstand raadsman       242

4.21    Ivs benutten voor ander feit dan waarvoor ivs bevolen           242

4.22    Einde ivs / ZSM       242

4.23    Aansluitende ivs      243

4.24    Tweemaal ivs ter zake hetzelfde feit       244

4.25    Rechtspositie ingeslotene en in verzekering gestelde 244

4.26    In kennis stellen familie, enz. / bezoek verdachte        245

4.27    Rechtmatigheidstoetsing ivs door de RC           247

4.28    Onderzoeks- en ordemaatregelen           250

4.29    Tabel ivs       256

4.30    Tabellen staande houden t/m verlenging ivs     257

4.31    Vh: voorwaarden, ingangstijdstip, duur, enz.    257

4.32    Misdrijven waarvoor vh mogelijk is          259

4.33    Gronden vh   259

4.34    Ibs       269

4.35    Gevangenhouding en gevangenneming 270

4.36    Vh: schorsing/aanhouden/voorgeleiden 271

4.37    Uitbreiding gev. houding; verstreken duur gev. houding/neming      273

4.38    Waterdichte schottentheorie         274

4.39    Aanhouden veroordeelde bij niet naleven voorwaarde(n)      274

4.40    Aanhouden overtreder gebieds/contactverbod/meldplicht      274

4.41    Aanhouden voorwaardelijk invrijheidgestelde   275

4.42    Vrijheidsbeperkende middelen (art. 7 Politiewet 2012)           275

4.43    Bestuurlijke ophouding       276

4.44    Huiselijk geweld / kindermishandeling / Wet tijdelijk huisverbod       276

4.45    Bevel/gedragsaanwijzing burgemeester/OvJ    278

4.46    Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding 281

4.47    Tabellen vh   282

 

5         Dwangmiddelen lichamelijke integriteit         286

5.1      Overzicht / ibn / toestemming       286

5.2      Onderzoek kleding en lichaam (opsporingsfouillering)            287

5.3      Identificatiefouillering; onderzoek voorwerpen/voertuig          292

5.4      Veiligheidsfouillering kleding / onderzoek voorwerpen            294

5.5      Vervoers- en insluitingsfouillering / onderzoek voorwerpen   296

5.6      DNA-onderzoek       300

5.7      Besluit en regeling DNA-onderzoeken    304

5.8      Overige jurisprudentie DNA-onderzoeken         304

5.9      Onderzoek besmettelijke ernstige ziekte           308

5.10    Ibn van bij fouillering aangetroffen voorwerpen 310

5.11    Waarschuwing         310

5.12    Handboeien  311

5.13    Identiteitsvaststelling verdachten, veroordeelden en getuigen          312

5.14    Middelenonderzoek geweldplegers         314

5.15    Tabellen dwangmiddelen lichamelijke integriteit           318

 

6         Dwangmiddelen voorwerpen    320

6.1      Definitie ibn, steunbevoegdheden, geweld, pv, strafbepalingen, enz.         320

6.2      Voorwaarden ibn     321

6.3      Klassiek beslag: de vatbaarheid  322

6.4      Waarheidsvinding strafbaar feit    322

6.5      Waarheidsvinding wederrechtelijk verkregen voordeel           322

6.6      Verbeurdverklaring  322

6.7      Onttrekking aan het verkeer         324

6.8      Klassiek beslag: de bevoegdheid 327

6.9      Bevoegdheden opsp. ambt. (art. 95 t/m 96b, 102a en 551 Sv)         327

6.10    Bevoegdheden (hulp)OvJ (art. 96c, 97 en 100 t/m 102a Sv) 335

6.11    Plaatsen doorzoeking art. 96c Sv en 97 Sv       341

6.12    Ibn tijdens schouw   341

6.13    Maatregelen ter gelegenheid van doorzoeking of schouw     341

6.14    Bevoegdheden RC  342

6.15    Overige jurisprudentie ibn  346

6.16    Tabel klassiek beslag         349

6.17    Hoofdlijnen ontnemingswetgeving / Aanwijzing afpakken      350

6.18    Toepassingsbereik art. 36e Sr     350

6.19    Ontneming: bewijsvoering, bewijsmiddelen en bewijskracht  353

6.20    Schatting voordeel, kosten, matiging, rechten benadeelde    355

6.21    Kenbaar maken sfo / termijn vordering ontneming / heropening       358

6.22    Voorwaarden conservatoir beslag           359

6.23    Conservatoir beslag: de vatbaarheid (art. 94a Sv)       359

6.24    Conservatoir beslag: de bevoegdheid    361

6.25    Conservatoir beslag krachtens incidentele machtiging RC    361

6.26    Sfo en (beslag)bevoegdheden (inclusief doorzoeking) tijdens sfo    362

6.27    Uiterste moment leggen conservatoir beslag    364

6.28    Overige jurisprudentie ontneming/conservatoir beslag           364

6.29    Tabel conservatoir beslag 367

6.30    Strafrechtelijk executie onderzoek (seo) 367

6.31    Vormvoorschriften klassiek en conservatoir beslag     368

6.32    Voorwerpen, zaken en vermogensrechten        368

6.33    Ibn in woning (art. 99 Sv)   369

6.34    Bijstand raadsman tijdens doorzoeking (art. 99a Sv)  370

6.35    Beslag/doorzoeken en verschoningsrecht (art. 98 en 125l Sv)         371

6.36    Kennisgeving ibn (KVI) en ontvangstbewijs (art. 94 lid 3 Sv) 376

6.37    Beslag: beëindiging, bewaring en beklag           377

6.38    Strafbepalingen beslag      381

6.39    Ibn in het kader van de Politiewet 2012  381

6.40    Betreden/doorzoeken/doorgang/onderzoeken  381

6.41    Heimelijke ibn           385

6.42    Onderzoek van inbeslaggenomen voorwerpen 386

6.43    Kentekenbeslag/tenaamstellingsblokkade         389

6.44    Tabellen ibn en doorzoeken ter ibn / vastlegging gegevens  391

6.45    Stappenschema ibn            395

6.46    Stappenschema doorzoeken ter ibn Sv  396

 

7         Dwangmiddelen plaatsen           397

7.1      Huisrecht, steunbevoegdheid, plaats binnentreden, strafbepalingen, het pv         397

7.2      Algemene wet op het binnentreden (Awbi), inleiding   398

7.3      Wettekst Awbi met bespreking     399

7.4      Plaats/woning/home           408

7.5      Meerdere woningen in één pand 413

7.6      Betreden/binnentreden      413

7.7      Bewoner(s)   414

7.8      Toestemming, meerdere bewoners, toestemming intrekken 414

7.9      Binnentreden en voortgezette toepassing van bevoegdheden         415

7.10    Binnentreden ter hulpverlening (art. 7 lid 2 Politiewet 2012)  416

7.11    Proportionaliteit bij binnentreden 417

7.12    Binnentreden op basis van Sv en bijzondere wetgeving         417

7.13    Schriftelijke machtiging binnentreden: jurisprudentie   419

7.14    Overige jurisprudentie binnentreden       422

7.15    Gemeentewet           423

7.16    Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) 424

7.17    Wet veiligheidsregio’s (brandweer/geneeskundige hulp/enz.)           427

7.18    Tabellen dwangmiddelen plaatsen          429

 

8         Onderzoekshandelingen door de RC  433

8.1      RC      433

8.2      Onderzoek door RC            434

8.3      Bevoegdheden RC  435

8.4      Hoger beroep tegen beslissing RC          436

 

9         Bijzondere opsporingsbevoegdheden           437

9.1      Inleiding bijzondere opsporingsbevoegdheden 437

9.2      Centrale toetsingscommissie OM (CTC) 439

9.3      Overzicht bijzondere opsporingsbevoegdheden           440

9.4      Onderscheid en keuzemogelijkheid tussen titel IVa, V en Vb            441

9.5      Gehanteerde begrippen bijzondere opsporingsbevoegdheden         442

9.6      Stelselmatige observatie    443

9.7      Stelselmatige observatie: tabel (titel IVa en V) 448

9.8      Stelselmatige observatie: jurisprudentie 448

9.9      Infiltratie        455

9.10    Pseudokoop en pseudodienstverlening  457

9.11    Undercover stelselmatig inwinnen informatie    461

9.12    Betreden/bevoegdheden besloten plaats (inkijken)     465

9.13    Opnemen vertrouwelijke communicatie  466

9.14    Onderzoek communicatie via geautomatiseerde werken       470

9.15    Tabel tappen (titel IVa en V)         482

9.16    Overige jurisprudentie tappen      482

9.17    Onderzoek in geautomatiseerd werk      488

9.18    Vorderen gegevens 489

9.19    Stelselmatige info-inwinning door burger           511

9.20    Opsporing terroristisch misdrijf (titel Vb) / bijstand burger (titel Vc)  512

9.21    Voeging bij processtukken / verschoningsrecht (art. 126aa Sv)        518

9.22    Kennisgeving aan betrokkene (notificatie) (art. 126bb Sv)     524

9.23    Bewaring, vernietiging en gebruik voor ander doel (art. 126cc Sv)  525

9.24    Verbod doorlaten (art. 126ff Sv)   526

9.25    Verkennend onderzoek (art. 126gg Sv)  528

9.26    Afscherming 529

9.27    Opsporingsambtenaar als stand-in          530

9.28    Opsporingsonderzoek op internet / sociale media       531

9.29    Drones           533

9.30    Vastleggen en bewaren van kentekengegevens (art. 126jj Sv)        534

9.31    Binnenkomende gegevens na ibn / netwerkzoeking / innovatiewet 535

9.32    Uitoefening lichtere opsporingsbevoegdheden door hulpOvJ           541

 

10       Overige bevoegdheden uit Sv  543

10.1    Doorzoeking ter vastlegging gegevens, enz. (art. 125i e.v. Sv)        543

10.2    Schouw         546

10.3    Beëdiging opsporingsambtenaar door een hulpOvJ    546

10.4    Aangifte/klacht/vervolgingsuitsluitingsgrond      546

10.5    Geen enkel zedenmisdrijf is klachtmisdrijf / horen minderjarige        555

10.6    Benoemen deskundigen    555

10.7    Rechterlijke bevelen tot handhaving openbare orde    555

10.8    Tenuitvoerlegging rechterlijke beslissingen / binnentreden    556

 

11       Bijzondere wetten 562

11.1    Inleiding / toezicht versus opsporing       562

11.2    Algemene wet bestuursrecht (Awb): toezicht en bestuursdwang      562

11.3    Samenloop toezicht (controle) met opsporing   571

11.4    Misbruik of voortgezette toepassing van bevoegdheden        575

11.5    Awb en APV’s: inbrekerswerktuigen       576

11.6    Stilhoudingsvordering toezichthouder / art. 82 RVV / 12 WVW 1994           584

11.7    Art. 8, 158 t/m 160, 163 en 169 WVW 1994      585

11.8    Besluit en regeling alcohol, drugs en geneesmiddelen in verkeer    593

11.9    Rijverbod       593

11.10  Invordering rijbewijs op grond van art. 164 WVW 1994          594

11.11  Invordering rijbewijs op grond van art. 130 WVW 1994          597

11.12  Defect ademonderzoek-apparaat 599

11.13  Tegenonderzoek en kosten tegenonderzoek    599

11.14  WVW: bloedproef/afname na overlijden 599

11.15  Bestuurder / poging / aanstalten maken 599

11.16  Overige jurisprudentie rijden onder invloed       601

11.17  Varen, vliegen en besturen spoorvoertuig onder invloed        609

11.18  Art. 5a, 6 en 7 WVW 1994 en vh 609

11.19  Wet wapens en munitie (WWM)  612

11.20  Overige jurisprudentie WWM        626

11.21  Opiumwet     626

11.22  Overige jurisprudentie Opiumwet 633

11.23  Coffeeshops 641

11.24  Wet op de economische delicten (WED)           643

11.25  Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) en Invorderingswet   645

11.26  Algemene douanewet        646

11.27  Penitentiaire beginselenwet / Beginselenwet justitiële jeugdinr.       646

11.28  Wet op de lijkbezorging (Wlb)      647

11.29  Uitleveringswet (ULW)       651

11.30  Overleveringswet (OLW)   651

11.31  Zorg en dwang (Wvggz en Wzd) 651

11.32  Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften      664

11.33  Wet dieren    670

 

12       Privaatrecht 673

12.1    Inleiding privaatrecht          673

12.2    Eigendom/bezit/houderschap, inleiding  673

12.3    Eigendomsverkrijging         673

12.4    Overdracht (van roerende zaken) / bezit / houderschap         673

12.5    Derdenbescherming in het BW    674

12.6    Goede trouw 675

12.7    Diefstal en derdenbescherming   676

12.8    Diefstal en consumentenkoop      677

12.9    Stappenschema derdenbescherming     677

12.10  Voorbeelden van praktijktoepassing       678

12.11  Waarschuwing         679

12.12  Vinderschap (art. 5:5 t/m 5:12 BW)         679

12.13  Verplichtingen van de vinder (art. 5:5 BW)        679

12.14  Professionele vinders         680

12.15  Recht van retentie   680

12.16  Zaakwaarneming (art. 6:198 t/m 6:202 BW)      683

12.17  Handhaving van straat- en contactverboden     684

12.18  Grondslagen straatverboden        684

12.19  Grondslag politieoptreden bij civielrechtelijk straatverbod      684

12.20  Aandachtspunten civielrechtelijk straatverbod  685

12.21  Strafrechtelijk gevolg handh. civielrechtelijk straatverbod      685

12.22  Civielrechtelijk straatverbod, politie en dwangsom       685

 

13       Register       686